Een grote bak champignons, gerimpelde paprika’s, zachte tomaten, een camembert en een zak geschilde aardappelen een dag voor de tht datum, en 5 kg bosvruchtenkwark op de tht datum. Het is bijna of niet meer te verkopen door groothandel HANOS. En daarom gaat het weg. Afgelopen week wisten wij echter bovenstaande producten ‘te redden’, en maakten er een heerlijke maaltijd van.

Het was onze prijs van de foodbattle, uitgeschreven door de gemeente Groningen. Wij, bloggers van De Voetspot wisten het minste eten te verspillen in een week. De prijs: een rondleiding door de HANOS en een kookworkshop met slechte of bijna-over-datumproducten. We hebben heerlijk gegeten, en geleerd.

Verrassing

Dorinda: “Wat een verrassend leuke avond. Het was natuurlijk een kadootje, maar we hebben echt voedsel gered. En vooral: Wat hebben we plezier gemaakt! Wat is het leuk van iets eenvoudigs iets feestelijks en moois te maken. Gewoon pakken wat er ‘over’ is, wat er werkelijk niet goed meer uitzien soms , denken, samen bedenken wat het moet worden. Verder dwingt het me nu echt werk te maken van de app ‘too good to go’.  Deze heb ik al tijden gedownload, maar nog nooit iets mee gedaan. Straks ga ik mijn eerste verrassingsbox afhalen! Voor 3,99 allemaal lekkere dingen! Benieuwd wat ik er me ga fabrieken.”

De chefkok kookt niet met afdankertjes

Ageda: “Dat voedselverspilling tegengaan voor een groothandel best een lastige klus is. Je hoopt op nul weggooien, maar dat is praktisch onmogelijk. Hanos zegt er alles aan te doen om verspilling tegen te gaan, want weggooien kost het bedrijf nu eenmaal geld. Dagelijks worden de versproducten gecontroleerd. Waar mogelijk gebruiken ze het nog zelf. Is de vla bijna over datum? Dan wordt er in de bedrijfskantine heerlijke toetjes van gemaakt. Lekkere gerechten maken met de ingrediënten die je tot je beschikking hebt, was voor ons deze avond de uitdaging. Maar over het algemeen niet van een chefkok. Die volgt het menu, en zoekt de mooiste producten uit het schap. Dan blijven de afdankertjes liggen.

Biologische producten worden niet gepromoot

Leah: Wat wel erg duidelijk (maar ook logisch) is, is dat de Hanos gedreven wordt door economische belangen. Ze doen hun uiterste best om voedselverspilling tegen te gaan. Elke verspilde bak groente kost hen geld. Echter, zodra het gaat om bijvoorbeeld het promoten van biologische producten, wordt er ineens veel minder tijd en geld ingestoken. De prijs van biologische producten ligt namelijk zo veel hoger, dat het merendeel van de restaurants er niet voor kiezen. En dat is jammer. Daarbij komt dat in de ‘biologische sector’ vaak direct van de boerderij ingekocht wordt.”

Bouillon van snijafval

Lilla: “Ik vond het een goed idee van Harrie om bouillon te maken van alle losse resten groenteafval bij het snijden. Lekker laten koken en de smaken vermengen zich! Dan gebruik je echt alles wat je in de keuken gebruikt. Schenk de bouillon in een ijsblokjesvorm en bewaar het in de vriezer. Zo kan je makkelijk elke keer als je soep maakt een portie eruit halen. Daar had ik nog niet eerder aan gedacht!”

Hoe toe te passen in mijn eigen huishouden

Katja: “Voor mij waren de learnings die ik ook in mijn eigen huishouden kan toepassen: Een groothandel in food draait voor het grootste deel op winst maken. Dat kan alleen als je optimaal inkoopt en verkoopt en je daardoor zo weinig mogelijk hoeft weg te gooien. Met slimme computersystemen en medewerkers die voortdurend de instroom en de uitstroom monitoren, heb je weinig last van dingen weg moeten doen omdat ze over de datum zijn. Mochten ze ‘de datum’ naderen, dan gaan ze naar het koopjesschap, of krijgen ze een kortingssticker, of gaan ze naar de kok van de personeelskantine. Ook het schappen vullen volgens het FIFO-principe (first in first out) is een bekende tool, die ikzelf nota bene nog ken uit mijn vakkenvultijd in mijn tienerjaren. Hoe dit toe te passen in mijn eigen huishouden: slimmer boodschappen doen door te kijken: wat is er nog, wat moet op, hoe is alles te combineren.

Een slimme kok kan niet alleen goed koken, maar weet ook al zijn ingekochte waren op tijd te verwerken. Harrie de Vries, de cateraar die onze workshop begeleidde vertelde ons zijn eigen trucs: van een teveel aan gebakken aardappeltjes kun je een heerlijke aardappelsoep maken. Hoe dit toe te passen in mijn eigen huishouden: kliekjesavond, slim inkopen, vaker dingen voorbereiden en invriezen en eens zo’n bouillon maken (wat dan wel betekent dat ik minder groenafval op de composthoop gooi)

Verder bedacht ik mij nog dat ik een enorme keukenla vol allerhande kruiden en specerijen en maaltijd-oppeppers als ketjap en gembersaus heb. En dat ik te vaak geneigd ben om voor een recept een potje van een exotisch ingrediënt aan te schaffen en dat vervolgens nooit meer gebruik. Ik ga de komende tijd de uitdaging aan om, voor al die potjes en de inhoud een recept te bedenken, dus mijn volgende challenge wordt: kruidenla uitmesten en gebruiken. Doe je mee? Tips zijn welkom.

 

 

De afgelopen maand was ik in Zuid-Afrika. Ik schreef er al een blog over. Die ging voornamelijk over mijn eerste ervaring daar, het beklimmen van de machtige Drakensberg pieken. Ver reizen klinkt natuurlijk niet erg geschikt binnen een voetspot groep, daar het je voetafdruk niet verkleint, ik wil er daarom graag wat over schrijven.

Mijn expertise binnen deze voetspot groep is ‘’terug naar de natuur’’, wat ook precies de missie is van mijn bedrijf; het terug brengen van mensen naar de natuur. Niet alleen de fysieke natuur buiten, maar ook de natuur binnen in ons zelf. Ik doe dit door mensen naar mooie plekken te brengen in binnen en buitenland. En op termijn ook door middel van voeding, of juist het weglaten van voeding.

De natuur is helend. Dat is ondertussen al veelvuldig bewezen. In Japan is het zelfs een officiële therapie. Mensen gaan daar het bos in om depressies te helen, slaap problemen, en nog veel meer. Bomen scheiden stoffen uit die erg goed voor ons zijn, maar de kleur groen brengt ons ook al gewoon tot rust.

Ik ben er echter van overtuigd dat natuur ons nog meer brengt dan dat. Natuur is namelijk niet alleen maar mooi en rustgevend, het kan ook keihard zijn. Het kan het beste en het slechtste in onszelf naar boven halen.

In de Westerse wereld hebben we het onszelf behoorlijk gemakkelijk gemaakt. We kunnen ons verplaatsen zonder echt te hoeven bewegen en we kunnen heel makkelijk en snel onze buik vullen, zonder dat we daar een calorie voor hoeven te verbranden. Deze levenswijze komt alleen wel met een prijs. Hoe meer we eten, hoe meer honger we hebben. Zodoende is meer dan 50% van de Nederlanders te zwaar. Neem het jezelf alleen niet kwalijk, onze hersenen zijn zo geprogrammeerd dat we telkens voor de makkelijkste weg gaan en het meest energieverzadigde product. We kiezen dus automatisch comfort boven discomfort, waar we zo min mogelijk voor hoeven te doen. En dat klinkt héél erg logisch. Hetzelfde geld voor de blootstelling aan kou. Hoe meer je de kou ontwijkt , hoe sneller je het koud krijgt. En alles om ons heen stimuleert deze handelingen. Eten, is overal, verwarming ook.

Ik geloof dat veel van onze ziekten en ongemakken daar vandaan komen. Hoe veel mensen praten wel niet over vermoeidheid, stress, depressies en slaapproblemen? We hebben het onszelf te makkelijk gemaakt en onze oerkracht is langzaam maar zeker in slaap gesukkeld.

Maar er is een manier om deze kracht weer te ontwaken, en onszelf in de natuur plaatsen is daar de perfecte methode voor. Zo kan ons lichaam weer ontwaken in zijn oorspronkelijke, oneindig grote, kracht. Natuur is overal op aarde aanwezig. Zelfs midden in de stad sta je nog steeds op een aardbol. En de aarde is natuur. Toch zijn er veel verschillen in wat die natuurlijke plekken te bieden hebben. Het Drents-Friese wold bijvoorbeeld, is prachtig. Er staan mooie bomen en het is voor Nederlandse begrippen behoorlijk groot. De biodiversiteit is echter niet zoals het oorsprongelijk zou horen te zijn. Op gebied van groot wild loopt er alleen de ree. Predatoren zijn er niet (met uitzondering van die ene wolf laatst). Er is hier dus geen natuurlijke balans en dat maakt de natuur ervaring anders. Europa was tot 1000 jaar geleden nog één énorm groot bos. De mensen die hier toen leefde waren verschrikkelijk sterk. Willen we nu oernatuur ervaren, zoals onze voorouders dat kenden zullen we moeten reizen.

Canada is vergelijkbaar met hoe Europa er vroeger uitzag, ook op gebied van wilde dieren. Daar hiken betekent dat je, je mannetje zal moeten staan. Je bent daar volledig op jezelf aangewezen. Ook de jungle in Costa Rica en Suriname geeft je dit gevoel en het zet je zo ontzettend op je plaats. We zijn het niet meer gewend om in dat soort wilde omgevingen te moeten leven. We hoeven dus ook niet meer die kracht te hebben. Of toch wel….

Natuur zoals ik het in die landen heb gezien deed iets met mij op zielsniveau. In Kruger-national park zag ik leeuwen op één meter afstand. Zonder een geweer en auto bepalen zij, of we leven, of sterven. Ook het mogen observeren van een kudde olifanten op zeer korte afstand is overweldigend prachtig. In Kruger had ik vele malen de tranen in mijn ogen staan van ontroering. Ik schreef er al over, maar mijn hike in Canada, hoe zwaar, en hoe angstig die ook was, bracht me nog weken erna een enorm gevoel van innerlijke rust. Niks of niemand kon mij toen wat maken.

Willen we echt onze innerlijke natuur, en innerlijke kracht terug vinden, dan betekend dat, dat we uit onze comfort-zone moeten komen. We gaan het niet terug vinden thuis in onze luie stoel, kijkend naar een natuurdocumentaire. We moeten de natuur in, met al zijn wisselvalligheden en ongemakken. Wim Hof, de Iceman, doet dat door mensen te trainen weerbaarder te worden voor de kou. Zodoende zit ik elke dag buiten in mijn badkuip, momenteel is dit erg ijzig 😉 Elke dag weer probeert mijn mind me over te halen om het niet te doen, elke keer als ik eruit kom voel ik me waanzinnig én ik heb het nooit meer koud. Op die minuut in het water na dan 🙂

Hetzelfde geld voor overleven in de natuur. Er zijn momenten dat ik mezelf afvraag waar ik in godsnaam mee bezig ben, maar elke keer weer, voel ik me sterker worden, kalmer en gelukkiger.

En juist dit laatste is belangrijk. Als we de wereld tot een betere plek willen maken, zullen we ervoor moeten zorgen, dat we ons niet elke keer uit onze kracht laten slaan. Een sterk lichaam en een sterke mind is hiervoor essentieel. En dat krijgen we alleen door ervoor te werken.

Voor mij is reizen en al die geweldige natuurlijke plekken bezoeken, de manier om even uit de maatschappelijke bubbel te komen. Ik zag in Zuid-Afrika bijvoorbeeld, hoe mensen elke dag minimaal twee uur liepen, om naar hun werk te gaan, op één van de uitgestrekte plantages. De uitwerking van die plantages op de natuur is ook al blog-waardig. Het herinnerde mij er weer aan hoe dankbaar we mogen zijn, dat we hier zijn geboren. Ook al betekend dat, dat we het met wat minder natuur moeten doen.

In Europa hebben we het meeste bos meer dan duizend jaar geleden al gekapt, in landen zoals Zuid-Afrika, Costa Rica, Suriname beginnen ze daar pas net mee. Die plekken bezoeken, laat je ten eerste zien, hoe waanzinnig veel die natuur met je doet en ten tweede, hoe ontzettend belangrijk het is om die plekken te beschermen.

Oernatuur, die je zo ontzettend dwingt om krachtig te worden. Natuur waar je in kunt verdwalen, opgegeten worden, of kunt bevriezen. Natuur die ik kosten wat het kost wil beschermen. Ik wil mensen inspireren het juiste voor de natuur te doen, door ze naar dit soort plekken te brengen. Het is alleen jammer dat we door die verplaatsing de natuur tegelijkertijd schade toe brengen. Als ik naar mezelf kijk heiligd het doel echter de middelen. Aan de ene kant geeft het vervuiling, maar met het bewustzijn, en de heling die het mij brengt kan ik alles geven wat ik heb om de aarde een heel klein stukje beter te maken.

Om de schade aan de natuur zo veel mogelijk te beperken zijn al mijn reizen CO2 neutraal, voor zover dit bestaat. Voor elke 4000 vliegkilometers moet ten minste één boom geplant worden op de evenaar. Ik doe dit via Community Carbon Trees Costa Rica. Met het geld leiden zei voormalige koeien boeren op tot bomen boeren. Hun land wordt weer ingeplant met echt biodivers regenwoud. In 20 jaar tijd kun je al spreken van volwassen woud. Voor 25 dollar sponsor je een boom. De link naar hun website vind je hier: http://www.communitycarbontrees.org/

En mocht je nu heel erg veel zin krijgen in een ijsbad, op mijn instagram pagina zie je hoe mijn dagelijkse duik eruit ziet. In maart organiseer ik een geweldige hike in Drenthe en in april zijn we te vinden in de prachtige Franse Ardennen. Het hoeft niet allemaal ver van huis te zijn gelukkig. Meer informatie vind je op http://www.rootsinnature.nl

 

Ik ben persoonlijk niet zo van het verzinnen van goede voornemens met het nieuwjaar omdat ik geloof dat voornemens niet aan een bepaalde feestdag gekoppeld moeten zijn. Het zijn juist de acties die je wil doen omdat je een behoefte voelt vanuit je hart, dat er nú iets moet gebeuren. Dat is tenminste bij mij nu het geval. Ik voel een verlangen om iets te veranderen en iets bij te dragen. Toevallig wel net aan het begin van het nieuwe jaar, maar het heeft niet persé met het nieuwe jaar te maken. Hieronder lees je mijn twee goede voornemens en de reden waarom.

  1. Zwerfafval in de buurt opruimen

Iedereen heeft er van gehoord. Al het troep dat op Schiermonnikoog is aangespoeld. Veel van mijn vrienden en kennissen zijn wezen helpen en/of zijn bewuster geworden (al is het maar even) van hun eigen aandeel in zwerfafval. Terwijl ik van het weekend aan het wandelen was met mijn zoon in Zuidhorn dacht ik hierover na. Overal waar ik liep zag ik lege blikjes, flessen, plastic en vreselijk veel vuurwerk afval. Het is mooi dat mensen elkaar helpen tijdens een ramp, maar hoe zit het elke normale dag dicht bij huis? Wie maakt zich druk om zijn lokale omgeving op te ruimen? Ik zie zelden iemand opruimen, het lijkt er juist op dat er meer troep bij komt. En toen schoot een goed idee binnen: ik wil hier iets aan doen! Ik ga op zoek naar een kar om alle zwerfafval in te kunnen verzamelen. Zo combineer ik de wandelingen met mijn zoon met een lokale schoonmaakactie + zo wil ik mijn zoon meegeven wat NIET in de natuur thuis hoort.

  1. Textiel komt er niet meer in en gaat er ook niet meer uit!

Iedereen die mij kent weet dat ik nauwelijks nieuwe kleding koop. Hier heb ik een paar redenen voor:

  • ik vind het zonde om nieuwe kleding te kopen terwijl er heel veel (maar dan ook heel veel) goede tweedehands kleding te verkrijgen is
  • ik draag kleding tot het echt af/kapot is en voel geen behoefte om vaak te shoppen om met de ‘trends’ mee te lopen
  • ik heb een gruwelijke hekel aan shoppen. Naast dat het veel tijd kost, irriteer ik me aan de prijzen. Of het is veel te duur (merkkleding) of veel te goedkoop (denk aan Primark). Het klopt gewoon niet en mensen/kinderen in ontwikkelingslanden en onze milieu zijn er de dupe van en worden uitgebuit.

Mijn kleding krijg ik dus van mijn vrienden/familie die zelf erop uitgekeken zijn of ik haal het uit het tweedehandswinkeltje/ruilhoek. Is mij kleding echt af/kapot dan breng ik het naar de textielcontainer. In de kerstvakantie had ik de tijd om de aflevering “Future fashion” van tegenlicht terug te kijken. Ik schrok van de beelden. Torenhoge stapels aan kleding belandt in ontwikkelingslanden op straat. Mensen daar snappen er niks van “Hebben ze in het Westen geen schoon water om hun kleding in te wassen? Of zijn ze lui om dat te doen? Waarom zouden ze anders al die goede kleding hier naar toe sturen?”. Vreselijk. Ik voel me er schuldig over. Het afval dat we hier creëren wordt (wel goedbedoeld) vele kilometers vervoerd naar een ander land waar ze geen idee meer hebben wat ze er mee aan moeten (en dat geldt overigens niet alleen voor kleding, ook apparaten etc). Ondanks dat ik het vergeleken met de gemiddelde Nederlander goed doe door tweedehandskleding te hergebruiken en op de juiste manier in te leveren voel ik dat het anders moet. De laatste tijd werd ik zelf ook wat makkelijk met kapotte kleding wegbrengen en steeds kleding van de ruilhoek te “redden” terwijl ik nog zat goede kleding heb… En daarom wil ik vanaf nu ervoor zorgen dat ik leer om kapotte kleding te herstellen of er iets anders van te maken (bijv kleertjes voor mijn zoon) in plaats van bij het kleinste scheurtje naar de textielcontainer te brengen. Ik ga sparen voor een naaimachine en wil op cursus om te leren hoe ik dit kan doen. Dit jaar wil ik geen nieuwe kleding meer aanschaffen en ook geen textiel weg moeten brengen.

Volg je hoe ik het er vanaf ga brengen de komende tijd?

Tijdens de feestdagen kookte ik veel met gasten die bij ons op bezoek waren. En er viel mij wat op. Namelijk dat sommige delen van groente door sommigen gewoon worden weggekieperd in de gft-bak, terwijl ze gewoon eetbaar zijn. Jammer van die verspilling! Ik zet 4 groentesoorten op een rijtje, waar je meer uit kunt halen dan je nu misschien doet. 

In het telen van groenten is veel vakmanschap, liefde en energie gestoken: van het laten groeien van het zaadje, tot het verzorgen van de plant en het vervoeren naar de verkooppunten. Voorkom verspilling van die energie door zoveel mogelijk van die producten te eten. Dan ben je gezond, goed en voordelig bezig 🙂

1. Stronken van bloemkool en broccoli

De grote dikke stronk van bloemkool en broccoli is heerlijk. Snijd de dikke schil eraf en eet deze kern rauw, of snijd ‘m in blokjes en gooi die in een soep. Ook kun je van de stronk schijfjes of reepjes snijden voor in een salade of op een belegde boterham.

2. De groene delen van prei en bosuitjes

Tot mijn grote verbazing zag ik eerst een vriendin de groene delen van een hele bos prei in de gft-bak gooien, daarna een kennis de groene delen van een bos bosuitjes. Dat is een heleboel eetbaars wat je dan zomaar wegdoet. De groene delen van dit soort groentes zijn prima te eten, en hebben juist meer smaak en bite dan de witte stukken! Soms zitten er wat bruine of uitgedroogde delen aan de uiteindes, die haal je er natuurlijk af. Het groene loof is in dezelfde gerechten te gebruiken als de witte. Ook lekker in een omelet.

3. Loof van wortels en radijs

Het groen van wortel is eetbaar. Er zijn op internet veel recepten voor te vinden, van soep tot pesto. Ik zou wel alleen loof van biologische wortels nemen. Ook de bladeren van radijs zijn goed te eten, bijvoorbeeld in een salade.

NB Wortelloof zit vol gezonde stoffen, maar sommige mensen schijnen er licht-allergisch voor te zijn, net zoals sommige mensen minder goed op koriander kunnen reageren. Test het dus uit.

4. Steeltjes van champignons en paddestoelen

Tot mijn verbazing zag ik ook iemand de steeltjes van paddestoelen wegdoen. Hoeft dus niet…

Verder lezen

Wil je basisrecepten voor voor creatief koken met kliekjes, lees dan dit artikel op mijn eigen site.

Heb je zelf een moestuin en wil je weten welke onderdelen van groente nog meer eetbaar zijn, lees dan deze blog.

Heb je ook tips over onderdelen van groenten die eetbaar zijn en die anderen weggooien? Laat het weten op de Facebook-pagina van Voetspot.

 

Kerst en oud & nieuw zijn weer in aantocht: feesten waarbij veel geld, tijd en aandacht wordt besteedt aan lekker eten. In deze blog een paar ideeën voor vleesloze kerstdrankjes en -gerechtjes, aangevuld met kruiden uit de natuur. Want ook in december kun je wildplukken. Mits het niet al te hard vriest of sneeuw ligt, kun je de hele winter door vogelmuur, veldzuring, kleine veldkers, look-zonder-look of witte dovenetel vinden.

douglasspar

Kerstthee van de spar

De naalden van de Douglasspar of grote zilverspar zijn heerlijk aromatisch. Gebruik ze als smaakmaker in kruidenolie of wildplukthee. Of maal gedroogde naalden fijn en maak er kruidenzout van.
Let op dat je alleen naalden van onbespoten bomen gebruikt. En verwar het niet met de giftige taxus.

Ingrediënten:
2 cm gemberwortel
8 takjes van de Douglasspar (ongeveer 10 cm lang)
1 theelepel kaneel
1 liter water

Bereiding:
Snijd de gemberwortel in plakjes en doe ze, samen met de takjes spar en de kaneel in een theepot. Giet er kokend water over. Laat 10 minuten trekken en klaar is je kerstthee.

Appelpunch

Maak een lekkere winterwandeling door het bos en ga op zoek naar geel nagelkruid en Douglasspar. Geel nagelkruid staat vaak langs het pad. In de winter vind je nog de herkenbare bladrozetten. De wortels van deze plant kun je gebruiken als thee, in plaats van kruidnagel in een stamppot of er een punch mee op smaak brengen.

Ingrediënten:
1 liter appelsap
8 takjes Douglasspar (van ongeveer 10 cm)
wortels van geel nagelkruid (2 eetlepels vol)

Bereiding:
Schenk de appelsap in een pan en doe er de sparrentakjes en de wortels van het geel nagelkruid bij. Verwarm het tot bijna aan de kook, maar laat het niet koken. Laat 30 minuten zachtjes trekken. Giet de punch door een zeef en schenk het in glazen.

Wilde kruidenhummus met kerrie

Ingrediënten:
1 potje kikkererwten
3 eetlepels yoghurt
scheutje citroensap
2 theelepels kerrie
handje wilde kruiden (look-zonder-look, duizendblad en witte dovenetel)
peper en zout

Bereiding:
Spoel de kikkererwten af in een vergiet. Doe ze in een maatbeker en voeg alle overige ingrediënten toe. Maal met een staafmixer tot een puree.
Lekker op een schijfje komkommer of blaadje witlof, met als garnering fijn gesneden wilde kruiden.

Appel-bietenamuse

Ingredienten:
2 rode bieten, gekookt
2 appels
zachte geitenkaas
vogelmuur
olijfolie
citroensap
gedroogde rozenblaadjes
peper en zout

Bereiding:
Snijd de bieten en appels in heel dunne plakjes.
Leg een plakje appel op een bord. Leg daar een plakje biet bovenop. Doe daarop een stukje geitenkaas en garneer met vogelmuur. Schik meerdere amuses op een bord, sprenkel er wat olijfolie en citroensap over.
Hak een paar rozenblaadjes fijn en strooi ze over de amuses. Breng op smaak met een beetje peper uit de pepermolen.

Al druk bezig met de voorbereidingen voor kerst? Wist je dat het super eenvoudig is om je kerstfeest duurzamer te maken? Ik geef je tien simpele tips voor een groene kerst.

1. Het kerstmenu

De belangrijkste aandachtspunten voor een kerstmenu met een kleine voetprint: weinig vlees, lokale producten en groenten en fruit uit het seizoen.

2. Anti-voedselverpilling

Ga je bij familie of vrienden eten? Neem een paar bakjes mee, en biedt aan om wat lefrovers mee te nemen als de gastvrouw van plan is om het weg te gooien.

3. Kerststukje maken

De natuur weet wat kunst is. In december groeien de mooiste hulstbladeren, vind je mos in overvloed, takjes liggen al voor je op de grond en in het bos vind je nog mooie dennenappels. Een kerstbal erbij en je bent helemaal in de kerstsfeer.

4. Kerstversiering

Vanuit de minimalistische gedachte vind ik dit een geweldige oplossing: bak je eigen kerstversiering, bijvoorbeeld de kransjes in de boom. Ouderwets met meel en (veel) suiker, of pas het aan naar je eigen wensen: suikervrij, vegan, of lactosevrij. Niet zo van het bakken? Koop biologische stroopwafels en snij er met behulp van een vormpje, kerststerren uit.

5. Kerstkaarten versturen

Vind je het leuk om echte kerstkaarten te versturen? Dan hoef je je niet schuldig te voelen met deze kaartjes: Bloom your messageheeft kaarten met bloemzaadjes. Na de feestdagen gooi je ze zo in de tuin.

6. Kerstkaarsen

Ik herinner me dat we thuis nog echte kaarsen in de boom hadden. Vanwege het brandgevaar hebben we het afgeschaft, maar dat betekent niet dat kaarsen ontbreken met kerst. In de doos met kerstspullen liggen echter veel half uitgebrande kaarsen van voorgaande jaren. Speciaal bewaard, want daarmee kan je makkelijk nieuwe kaarsen maken.

7. Kerstjurk

Draag je net als ik bijna nooit een jurk maar moet je voor kerst wel op chique? Vraag je moeder/zus/vriendin of je dat leuke jurkje van haar mag lenen. Want als je jaarlijks maar weinig gelegenheden hebt om op chique te gaan, dan is het toch zonde om iets nieuws aan te schaffen.

8. Kerstboom

Heb je een echte kerstboom in huis die je na de feestdagen niet in je tuin wilt planten? Recycle ‘m dan. Kersttakken gebruik je voor het afdekken van vorstgevoelige planten. Versnipper de rest van de boom. De houtsnippers zijn een prima mulchlaag voor zuurminnende planten, zoals rododendrons en azalea’s.

9. Kerstcadeaus

Zoek je een duurzaam cadeau? Maak het zelf! En nee, dat is echt niet ingewikkeld. Vul bijvoorbeeld een glazen pot met ingrediënten voor cupcakes, limoncello of ander lekkers. Of koop een tweedehands witte mok en schrijf er een persoonlijke boodschap op.

10 Mooi ingepakt

Gezellig die cadeaus onder de boom. En dan heb je zo je best gedaan op het inpakken, wordt het papier er met brute kracht weer afgetrokken. Om linea recta in de container te belanden. Zonde! Kijk of je nog oude tijdschriften heb liggen, en pak de cadeaus daar mee in. Een oude wegenkaart (waar je toch op zou verdwalen en de tomtom kent de weg altijd beter) werkt ook goed. Of gebruik oud inpakpapier of een lap stof.

Wil je meer tips? Download dan hier het magazine ‘Groene kerst’ van Elkedaggroener.nl

 

 

Het is begin november en ik heb het geluk om op werkvakantie in Zuid-Afrika te mogen zijn. Meteen na aankomst op het vliegveld in Johannesburg vertrok ik met een vier uur durende busrit richting Nelspruit. Hier had ik de mogelijkheid om even snel mijn tas te herpakken en een douche te nemen, om vervolgens met een auto nog eens zes uur te rijden naar de Drakensberg mountain range ten zuiden van Nelspruit. We begonnen hier aan een driedaagse hike met als hoogste punt 3277 meter. Een deel van deze hike loopt door Lesotho, een eigen landje in Zuid Afrika hoog in deze bergen. De eerste en tweede nacht sliepen we in grotten die ongeveer 12 km bij elkaar vandaan liggen. De eerste grot ligt bovenaan een afgrond van meer dan 200 meter. s’Nachts gaan plassen was dan ook een spannende aangelegenheid, zeker in combinatie met verzuurde benen en slaapdronkenheid. Het smalle randje waar dat vanaf moest maakte mij echter snel wakker.

De tweede dag hadden we een tocht van 12 kilometer voor de boeg maar het was veel minder klimmen. We liepen voornamelijk over de bergtoppen met hier en daar wat klimmen en dalen. De Drakensberg is ontstaan doordat lava vanuit de kern van de aarde omhoog borrelde bij het verschuiven van de continenten. Steeds hoger en hoger vormde zo deze bergen. Dit stopte zo’n 150 miljoen jaar geleden. Nu is het een steeds losser wordend gesteente wat elk jaar ongeveer 2 millimeter afbrokkelt. Uiteindelijk zullen de bergtoppen waar wij over lopen dan ook verdwijnen in de zee, een zeer onwerkelijke gedachte op 3000 meter hoogte. Dit landschap gevormd miljoenen jaren voordat wij überhaupt bestonden. Wij hebben de kans om hier van te mogen genieten, in de milliseconde waarin wij op deze plek aanwezig zijn.

Het bergbeklimmen komt erg overeen met hoe ik probeer te leven. Zo moesten we om bij de eerste grot te komen meer dan 1500 meter klimmen over een afstand van 10 km. Veel stukken waren heel erg steil. Ik had al lang geen echte bergen meer beklommen, over het algemeen zijn dit soort pieken in Nederland namelijk dun bezaaid. Zelfs bij de Kardingerbult in Groningen of de Vaalserberg in Limburg was ik al een tijd niet geweest. Mijn conditie is goed maar met een bepakking van meer dan 20 kilo viel het me ontzettend zwaar. Toch kon het me niet breken. Mijn hoofd probeerde continu bezig te zijn met hoe zwaar het wel niet was, hoe ver het nog zou zijn, en of ik het wel kon vol houden. Op een gegeven moment vormen zich continu de gedachten hoe het zou zijn om er te zijn en te mogen rusten. Paniek en onrust zijn dan het gevolg. De key was telkens weer terug te keren naar het nu. Recht voor je uitkijken naar de bergwand en telkens kleine stapjes zetten. Een paar seconden uitrusten en weer verder gaan. Niet nadenken maar lopen. Zo kom je steeds dichter bij je doel. Je haalt een eerste passage, vervolgens een tweede. Telkens komt er weer een nieuwe piek in zicht, waar weer een andere piek achter ligt maar het lichaam blijft doorgaan ondanks de angsten en gedachten die opkomen vanuit de mind.

In ons leven worden we eigenlijk continu geleefd door ons hoofd. Het maakt het ons moeilijk door een vals beeld van onszelf te creëren, te doen alsof we iets niet zouden kunnen. Het lichaam is oneindig sterk en kan met een sterk hoofd eindeloos lang doorgaan. Als je in het nu leeft is er dus eigenlijk nooit veel aan de hand.

De laatste dag liepen we over een afstand van ongeveer 15 km langzaam terug omlaag. Aangezien we boven de 3000 meter zaten moesten we erg veel dalen. De paadjes waren vaak heel smal met naast je enorme dieptes. Als je er van een afstand naar keek leek het haast onmogelijk en extreem gevaarlijk. Toch kwam ook hier dat principe weer terug, je niet laten leiden door angst en verstijven maar rustig doorlopen. Als je eenmaal op het pad liep viel het eigenlijk enorm mee. Van te voren lijken dingen vaak onmogelijk en kan het lijken alsof we het nooit zullen redden, alsof we er nooit zullen komen. Als je dan een stukje onderweg bent groeit je kracht en kun je er anders naar kijken.

Uiteindelijk was de laatste dag nog de zwaarste. Drie dagen hike in de benen, veel moeilijk en technisch dalen en langzaam geroosterd worden door steeds warmer weer. Na een lange dag kwamen we dan toch uiteindelijk beneden aan, waar de rivier een geweldige afsluiting was van een geweldige tocht. Afgelopen weekend was ik in Kruger National park, daar lees je alles over in mijn volgende blog.

Sinds een tijdje ben ik bezig met afval minderen. Dat is een uitdaging, want best een zoektocht. Je moet dan namelijk écht heel anders gaan denken en doen. Over alle details van je dagelijks leven. Om het makkelijk te maken heb ik 8 praktisch tips verzameld, die voor iedereen haalbaar zijn.

Omdat ik schrok van ons afval, met name de hoeveelheid plastic, ging ik me verdiepen in ‘no waste’. Ik schreef er een uitgebreide blog over op mijn eigen site.

Het is namelijk niet zo makkelijk. In onze consumptiemaatschappij, waar ‘gemak’ voorop staat, is het een hele toer om serieus afval te minderen.

Door het toch te proberen, ben ik al heel anders gaan denken over al dat plastic in ons leven. Dat is namelijk veeeeeeel… Dus doe mij dus maar een onsje minder… of liever: een paar kilo.

In dit artikel geef ik een aantal tips over leven met minder afval. Als je hiermee begint, ga je vanzelf anders kijken naar afval in je leven. Zo kom je erachter hoe gewend je bent aan bepaalde verpakkingen en manieren om iets te gebruiken. En hoe onzinnig dat soms is.

8 beginnerstips voor minder dagelijks afval

  1. Organiseer wekelijks een kliekjesmaaltijd, waarop je restjes uit koelkast en vriezer omtovert tot soep, saus, salade, stoofpot of ovenschotel. Het is een leuke, creatieve en intuïtieve manier van koken. En je ontdekt nog eens nieuwe combinaties.
  2. Voor vrouwen: knip uit een zacht katoenen lap oogmakeup-watjes en gezichtsreinigingslapjes. Die kun je in een klein linnen zakje wassen.
  3. Neem je eigen koffiemok mee onderweg en laat die vullen bij de koffiecorner, neem je eigen hervulbare drinkfles mee. Koop geen plastic flesjes meer. Als je toch onderweg drinken wilt kopen, kies dan voor recyclebaar blik of glas.
  4. Was jezelf niet meer met douchegel uit een plastic fles, maar met een stuk zeep uit een papieren wikkel. Wil je nog verder gaan, was dan ook je haar met een speciaal zeepblok.
  5. Koop wat vaker op de markt, of in een stalletje aan de kant van de weg (platteland) en stop je koopwaar in een linnen tasje of blikken trommel. Kijk eens of je dit kunt voortzetten bij de groentenman, de viskar, kaasboerof zelfs de bakker.
  6. Weiger onnodig plastic, zoals plastic rietjes/bordjes/bekertjes/bestek/prikkertjes of piepschuim materiaal. Gebruik bij het afwegen van groente in de supermarkt een duurzaam netje of zakken van dun textiel (linnen/katoen) in plaats van de plastic zakjes op de rol.
  7. Plan beter vooruit met slimmer boodschappen doen en maaltijden voor te bereiden. Door impulsief (of te laat) de supermarkt in te duiken, of zonder lunch op pad te gaan, kies je sneller gemaksvoedsel en gemaksproducten in vaak onnodige verpakking. Ook afhaal- of bestelmaaltijden zijn nogal ‘verpakkingsgevoelig’.
  8. Kijk eens naar een gebruiksvoorwerp of wegwerpvoorwerp en bedenk wat het afvalloze of plasticvrije alternatief is. Bijvoorbeeld: gebruik losse thee in een thee-ei of theefilter, gebruik lucifers in plaats van plastic aanstekers.

ALTERNATIEVEN zonder afval: in plaats van een theezakje een thee-ei met losse thee, in plaats van plastic aanstekers weer een ouderwets doosje lucifers gebruiken.

Meer tips?

  • Lees het boek Het Zero Waste Project van de twee zussen Nicky en Jessie Kroon
  • Volg op Instagram Easy Eco Tips
  • Zoek op internet naar de termen Zero Waste en No Waste

Jouw tip?

Heb je zelf een goede afvalbeperkende tip? Ik ben benieuwd!

Als je in de supermarkt goed om je heen kijkt, zie je ontzettend veel pakjes, zakjes, kant-en-klaar producten en houdbare producten. Vaak zijn ze op smaak gebracht met allerlei smaakversterkers, suiker of zout. En zijn ze aantrekkelijk gemaakt door aantrekkelijk vorm gegeven verpakkingen met hippe slogans.

Maar hoe gezond en lekker zijn de pakjes nu echt? Wat vind jij? Zelf vind ik de kant-en-klaar pakjes echt niet lekker. Veel te zout en met een vreemde bijsmaak van de smaakversterkers. En ik eet het al tientallen jaren niet meer.

Umami

Het is zo gemakkelijk je eten zelf te maken, als je maar een aantal dingen onthoud. Gebruik verse producten, breng je eten op smaak met veel verse kruiden en vergeet de ‘vijfde smaak’, ofwel ‘umami’ niet. Je kent vast de vier smaken, zoet, zuur, zout en bitter. Maar de vijfde smaak ‘umami’ zorgt er voor dat je gerecht lekker hartig smaakt.

Gedroogde paddenstoelen, schimmelkaas, zongedroogde tomaten en vlees zorgen voor umami in je eten. Maar ook het synthetische gemaakte en nogal omstreden ve-tsin, E 621 of MSG (mononatriumglutamaat). Leer de synthetisch nagemaakte umami smaak vervangen door natuurlijke umami smaak.
Het gebruik van vlees of kaas is helemaal niet nodig om de umami smaak aan je eten te geven. Gebruik bijvoorbeeld edelgistvlokken om een hartige smaak te geven aan je pastagerecht, bak oesterzwammen met een uitje en eet dit op brood, voeg zongedroogde tomaten toe aan een salade met boekweit. Gebruik veel verse kruiden, kappertjes en olijven. En gebruik verse ingrediënten.

Om je op weg te helpen, hier een lekker herfstrecept met paddenstoelen.

Herfstsoep met paddenstoelen

Ingrediënten:
1 eetlepel ghee of roomboter
1 ui
1 teen knoflook
½ prei
¼ pompoen
200 gram vers eekhoorntjesbrood (of 1 bakje oesterzwammen)
50 gram gedroogd eekhoorntjesbrood
1 handje harig knopkruid
1 liter bouillon
peper naar smaak

Bereiding:
Pel en snipper de ui. Snijd de knoflook in kleine stukjes, de prei in ringen. Maar het eekhoorntjesbrood schoon en snijd het in blokjes.
Snijd de lelijke plekjes van de pompoen, verwijder de pitten en snijd het in blokjes. Je hoeft de pompoen niet te schillen.
Wel het gedroogde eekhoorntjesbrood in een beetje warm water.
Fruit de ui in de ghee of roomboter. Bak de paddenstoelen, prei, knoflook en pompoen even mee.
Voeg dan de bouillon, het gewelde eekhoorntjesbrood (met het water), het knopkruid en peper toe. Breng aan de kook en laat nog 10 tot 15 minuten zachtjes pruttelen tot de pompoen gaar is.

 

Vorige week streden wij, Katja, Lilla en Ageda, tegen elkaar in de Foodbattle. Dit is een initiatief van de gemeente Groningen en Milieu Centraal. De bedoeling is om 7 dagen lang een dagboek bij te houden over hoeveel eten we verspillen. Voor de organisatoren is dit nuttige informatie, voor ons een mooie gelegenheid om stil te staan bij hoe veel wij aan voedsel verspillen.

Per jaar gooien we in Nederland 40 kilo goed voedsel weg. Behalve dat dit geld kost (namelijk zo’n 140 euro per persoon per jaar), is het ook nog eens verspilde energie en onnodig gebruik van grondstoffen. Als duurzame bloggers mogen wij ons best bewuste eters noemen en op de hoogte zijn van voedselverspilling. Hoewel we in vergelijking met het landelijk gemiddeld aardig goed hebben gescoord, eindigen we niet op 0. Tijd voor wat zelfreflectie. Waar zijn we tegen aan gelopen tijdens de Foodbattle?

Lilla: “Ik heb mijn medebloggers uitgenodigd om samen met mij mee te doen aan de foodbattle. We zijn allemaal goed op weg, maar het is nooit een slecht idee om weer kritisch te zijn. Bovendien worden deze cijfers door de gemeente Groningen en Milieu Centraal gebruikt voor statistieken en ik vind dat de milieubewuste burger ook vertegenwoordigd moet worden. Ik heb bewust gekozen voor de herfstvakantie, om het nog een grotere uitdaging te maken. Waar ik zelf slecht scoorde was er eigenlijk sprake van een ‘domme fout’. Ik kan altijd goed inschatten hoeveel eten er gekookt moet worden zonder dat er te vaak restjes in de koelkast belanden (vers eten vind ik nou eenmaal zelf het lekkerst), maar deze week schatte ik onze honger op een avond iets te hoog in. Als je de restjes dan ook nog eens op het aanrecht vergeet, is dat wel zonde geweest. Verder heb ik 3 kiwi’s moeten weggooien omdat ze in de koelkast tegen de achterwand aan kwamen te zitten en zo bevroren. Toch maar weer de koelkast een graadje warmer zetten! En wat ook nog meespeelde waren de kontjes van het brood. Die vinden we allemaal niet zo lekker thuis. Achteraf denk ik: we hadden het ook kunnen bewaren voor de eendjes, dan hadden we ook nog een leuk uitje, maar die week waren we druk druk. Om af te sluiten met een positief verhaal: ondanks dat we schillen niet hoefden mee te rekenen heb ik toch mijn best gedaan om zo min mogelijk in de groentecontainer te gooien. Ik heb chips gebakken van wortel en aardappelschillen. En lekker dat het was!”

Recept: chips van aardappel- en wortelschillen Gebruik de schil van zoveel aardappels en wortels als je maar benodigd bent voor een ander recept (bijvoorbeeld hutspot!). Doe dit bij voorkeur met de dunschiller zodat je mooie dunne plakken krijgt die lekker krokant worden in de oven. Verwarm de oven voor op 175 graden. Besprenkel de schillen met olijfolie en eventueel kruiden (ik gebruikte een beetje paprikapoeder en peper). Masseer dit goed door de schillen. Zet het op een bakplaat bekleed met bakpapier voor 15 minuten in de oven. Laat het even afkoelen en uitharden na de baktijd. Eet smakelijk!

Ageda: “Ik was er toch aardig van overtuigd dat ik geen eten weggooi. Maar de werkelijkheid vertelt me iets anders: ik verspil. Niet heel veel, maar toch. En vooral: onnodig. Die beschimmelde boterham bijvoorbeeld. Die hoeft niet wanneer ik bij aankoop het brood direct in de vriezer stop. Het is vakantie, en dochterlief is dan minder van het brood dan tijdens schoolweken. Dat weet ik. Toch liet ik het rustig in de broodbak liggen. Noem het luiheid. Zonde. Echt weggooien hoefde gelukkig niet, Bella en Disko, onze lieve kippetjes hebben er van gesmuld. En toen was er de knoflookmayonaise. Twee weken geleden gekocht voor een bijzonder recept. We aten er toen allemaal van. Dat is het fijne van knoflook: als je allemaal eet, ruikt niemand het. Maar de rest van de week was druk en moest er altijd wel iemand ’s avonds de deur uit. Die wilde geen knoflookmayonaise. En om het nu in m’n eentje te eten… dan praat niemand meer met me de rest van de avond. Dus nee, knoflookmayonaise in een grote bak is geen succes. De volgende keer voeg ik beter een teentje knoflook toe aan een schep mayo en eten we het in een keer op. Tot slot verspilde ik de havermelk. Ik wil graag plantaardige melk drinken, maar stiekem vind ik volle melk veel lekkerder in de koffie. Van elk hadden we een pak in huis. En liet ik de havermelk dus staan. Die kan dus ook ‘zuur’ worden. Ik stap voorlopig weer over op de volle melk. Die blijft nooit langer dan drie dagen in de koelkast.”

Katja: “Ik ben handig met restjes en zeker nu ik een bokashi-emmer ben begonnen (die fermenteert keuken-afval en overig voedsel tot compost) heb ik voor wat ik eventueel verspil nog een toevlucht. Toch heb ik tijdens de Foodbattle gemerkt dat er soms voedsel verloren gaat, omdat onze huishoudelijke organisatie en planning op bepaalde punten niet slim is. Voorbeeld: we koken soms net te veel rijst of pasta. Ik weet dat je daar van alles van kunt maken, maar de rommelige organisatie van onze koelkast maakt dat we bakjes met restjes over het hoofd zien. Ook merk ik dat er de neiging is om na het opscheppen van de borden een restje in de pan te laten zitten. Dat is een soort gewoonte: ‘dan kun je lekker nog wat opscheppen’, wat in de praktijk vaak niet gebeurt! Dat is iets geks: waarom niet gewoon alles opgeschept? Of minder gekookt? Nu vergeten we dat restje in de pan, doen we het in een bakje, en verdwijnt het in de koelkast… En vind ik dat te laat terug…. Ik ga een maatbeker aanschaffen voor rijst en pasta, de pan leegscheppen en… zoek tips voor een slimmere koelkastindeling. Die zijn dus welkom!”